Het Europees Parlement heeft deze week een nieuw verslag aangenomen over de politieke betrekkingen tussen de EU en China. Hierin wordt gepleit voor een beter gecoördineerd Europees beleid ten aanzien van China dat de mensenrechten centraal stelt, en wordt opnieuw uiting gegeven aan de bezorgdheid over het Chinese assimilatiebeleid in Tibet. Hoewel het verslag veel positieve uitspraken over Tibet bevat – waaronder de oproep aan China om zich niet te bemoeien met de selectie van de volgende Dalai Lama – hoopt ICT dat deze toezeggingen worden omgezet in concrete beleidsmaatregelen van de EU die daadwerkelijk het verschil maken voor het Tibetaanse volk.
Het verslag dat op 7 oktober tijdens de plenaire zitting van het Europees Parlement in Straatsburg werd aangenomen, behandelt uiteenlopende uitdagingen in de betrekkingen tussen de EU en China: van economische en veiligheidskwesties tot de steun van China voor de Russische oorlog tegen Oekraïne en de spanningen in de Straat van Taiwan. Hoewel het verslag het belang van een voortdurende dialoog met Peking benadrukt, bevestigt het opnieuw dat de EU een “op beginselen gebaseerd, coherent en op mensenrechten gericht China-beleid” moet voeren; tevens dringt het er bij de EU op aan om “stevige druk op China uit te oefenen wat betreft de verdediging van de mensenrechten en de mensenrechten niet te negeren in de betrekkingen tussen de EU en China.”
Wat specifiek Tibet betreft, spreekt het verslag “diepe bezorgdheid” uit over de systematische onderdrukking en het beleid van gedwongen assimilatie door China in Tibet, waaronder “pogingen tot gedwongen sinificatie en de vernietiging van cultureel erfgoed”. Het herhaalt eerdere oproepen van het Parlement om het internaatsysteem voor Tibetaanse kinderen af te schaffen en om af te zien van inmenging in de selectie van spirituele leiders van het Tibetaans boeddhisme – waarbij dergelijke inmenging wordt omschreven als een “politiek berekende zet” om het Tibetaanse spirituele gezag, de cultuur en de identiteit te ondermijnen. Daarnaast wordt er gevraagd om informatie over de verblijfplaats van de Panchen Lama en wordt aangedrongen op de onvoorwaardelijke vrijlating van politieke gevangenen, terwijl tevens wordt opgeroepen deze kwesties aan de orde te stellen tijdens diplomatieke ontmoetingen met Chinese gesprekspartners. Wat de nieuwe Chinese wet inzake “etnische eenheid” betreft, uit het verslag bezorgdheid over de mogelijke verdere “ondermijning van de taalkundige, culturele en religieuze rechten van etnische minderheden” en wordt gepleit voor de intrekking van artikel 63, dat China in staat stelt rechtsmacht uit te oefenen over personen die in derde landen verblijven.
Het rapport gaat ook in op de overstromingen van augustus langs de grens tussen Nepal en Tibet en roept de Chinese autoriteiten op om volledige en verifieerbare gegevens over slachtoffers te verstrekken en onafhankelijke waarnemers, journalisten en humanitaire organisaties toegang te verlenen tot de getroffen Tibetaanse gebieden. ICT had eerder al melding gemaakt van het gebrek aan onafhankelijke toegang, de beperkingen op informatie en de noodzaak van meer transparantie en verantwoording na de ramp.
“Met dit verslag heeft het Europees Parlement een duidelijk signaal afgegeven dat de mensenrechtenschendingen door China in Tibet en elders niet kunnen worden afgedaan als een randkwestie in de betrekkingen tussen de EU en China,” aldus Tencho Gyatso, voorzitter van de International Campaign for Tibet. “Dit duidelijke standpunt tegen het Chinese assimilatiebeleid in Tibet komt op een bijzonder relevant moment, aangezien de nieuwe Chinese wet inzake ‘etnische eenheid’ – die op 1 juli 2026 van kracht werd – dit beleid institutionaliseert en de mensenrechten, taal, cultuur en identiteit van Tibetanen verder ondermijnt.”
Tijdens het debat voorafgaand aan de stemming over het verslag benadrukten verscheidene Europarlementariërs dat nauwere betrekkingen met China niet ten koste mogen gaan van de mensenrechten. “Een partnerschap mag niet betekenen dat we zwijgen. Niet over de Oeigoeren, niet over Tibet, niet over Hongkong,” aldus de rapporteur, Europarlementslid Hilde Vautmans. Ook de Europese Commissie – vertegenwoordigd door Michael McGrath, EU-commissaris voor Democratie, Justitie, Rechtsstaat en Consumentenbescherming – onderstreepte dat het noodzakelijk is om bij de contacten van de EU met Peking zorgen te uiten over “systematische mensenrechtenschendingen in Xinjiang, Tibet en Hongkong”.
Het standpunt van het Europees Parlement over Tibet is de afgelopen jaren consistent gebleven, met herhaalde oproepen tot een einde aan beleid dat de culturele en religieuze identiteit van Tibetanen ondermijnt. In december 2023 riep het Parlement met name op tot de onmiddellijke afschaffing van het door de Chinese staat beheerde systeem van internaatonderwijs voor Tibetaanse kinderen. In mei 2025 sprak het zich uit tegen de inmenging van de Chinese overheid in de selectie van Tibetaans-boeddhistische geestelijke leiders, waaronder de Dalai Lama. In april 2026 nam het Europees Parlement bovendien een resolutie aan waarin bezorgdheid werd geuit over de gevolgen van de nieuwe Chinese “Wet inzake etnische eenheid en vooruitgang” voor de talen, culturen en religieuze praktijken van Tibetanen en andere niet-Chinese bevolkingsgroepen, alsook over de mogelijke reikwijdte ervan buiten China – zorgen die ook uiteen waren gezet in een analyse van de wet door ICT (International Campaign for Tibet), die voorafgaand aan de aanneming van de resolutie met leden van het Europees Parlement was gedeeld.
Het nieuwe EU-China-rapport plaatst deze zorgen nu in het bredere kader van de betrekkingen tussen de EU en Peking. Hiermee wordt aangegeven dat de mensenrechtenkwesties rond Tibet centraal moeten blijven staan in de bredere politieke betrokkenheid van de EU bij China, in plaats van enkel aan de orde te komen in besprekingen die specifiek op mensenrechten zijn gericht. In dit licht zou de EU ook kunnen overwegen een speciale EU-coördinator voor Tibet aan te stellen om de coördinatie en samenhang van het EU-beleid inzake Tibet te verbeteren en ervoor te zorgen dat er binnen de EU-betrekkingen met China daadwerkelijk aandacht blijft voor Tibet.
Het rapport roept de EU er ook toe op “met China in gesprek te gaan om de mensenrechtendialoog tussen de EU en China te versterken en effectiever te maken, teneinde de druk op China krachtig te handhaven”, en benadrukt dat kwesties rond mensenrechten aan de orde moeten worden gesteld “tijdens elke politieke ontmoeting met Chinese gesprekspartners”. Dit weerspiegelt de langdurige bezorgdheid van maatschappelijke organisaties – waaronder de International Campaign for Tibet – over de beperkte impact van de dialoog op de verslechterende mensenrechtensituatie in China.
De afgelopen jaren hebben ngo’s gepleit voor een ingrijpende hervorming van de dialoog; zij voeren aan dat mensenrechten niet beperkt moeten blijven tot een specifieke dialoog die geen concrete resultaten heeft opgeleverd, maar systematisch aan de orde moeten worden gesteld in het kader van de volledige politieke samenwerking tussen de EU en China. Op dit moment is er nog geen datum vastgesteld voor de volgende mensenrechtendialoog of de volgende top tussen de EU en China.
Steun de Tibetanen in hun strijd voor vrijheid door hier te doneren!
