Nu minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerd Sjoerdsma zich voorbereidt om een Nederlandse handelsmissie naar Peking en Shanghai te leiden, heeft de Nederlandse publieke omroep NOS een belangrijk verslag gepubliceerd dat de aandacht verdient van Nederlandse beleidsmakers voordat zij met hun Chinese tegenhangers om de tafel gaan zitten.
Het NOS-artikel, getiteld “Alleen nog les in het Mandarijn: China perkt ruimte voor minderheden verder in”, beschrijft in niet mis te verstane bewoordingen wat de nieuwe Chinese wet inzake „etnische eenheid” in de praktijk betekent voor Tibetanen, Oeigoeren, Mongolen en andere gemeenschappen die door de Chinese staat als „etnische minderheden” worden bestempeld. We raden iedereen die de reis van minister Sjoerdsma volgt, en iedereen die zich bekommert om de mensenrechten in China, aan om het artikel in zijn geheel te lezen.
De wet, die in maart met een overweldigende meerderheid officieel werd aangenomen door het Chinese Nationale Volkscongres, is deze week van kracht geworden. Peking presenteert de wet als een instrument om eenheid, sociale harmonie en een gedeelde nationale identiteit te bevorderen. Door de NOS geïnterviewde deskundigen zien het anders: zij beschouwen het als de volgende stap in een langlopende campagne om etnische minderheden te onderdrukken, die nu definitief in de wet is vastgelegd.
In de praktijk, zo legt het artikel uit, verankert de wet het Mandarijn als de dominante taal in het hele land. Kinderen vanaf drie jaar mogen nu alleen nog in het Mandarijn les krijgen, in plaats van in hun eigen taal, zoals het Tibetaans of het Oeigoers. Ouders die hun kinderen toch hun moedertaal bijbrengen, lopen het risico dat de autoriteiten bij hen langskomen, en mensenrechtenorganisaties melden dat buren elkaar aangeven, louter en alleen omdat er thuis geen Mandarijn wordt gesproken.
NOS voert dit terug op de annexatie van Tibet in 1951 en op decennia van beleid dat erop gericht was minderheidsgroepen „meer Chinees“ te maken, een proces dat onder Xi Jinping sterk in een stroomversnelling is geraakt. In het artikel wordt erop gewezen dat meer dan een miljoen Oeigoeren worden vastgehouden in zogenaamde heropvoedingskampen, dat de Mongoolse taal op scholen in Binnen-Mongolië feitelijk is verboden en dat de religieuze en culturele vrijheid van minderheidsgroepen gestaag wordt ingeperkt.
Zoals Yalkun Uluyol, onderzoeker bij Human Rights Watch, tegen de NOS zegt, is geen van deze maatregelen nieuw. Wat de nieuwe wet wel doet, is ze permanent en officieel maken, waardoor wat voorheen informele of „ongewenste” handelingen waren, nu tot strafbare feiten worden verheven – een patroon dat in het artikel wordt vergeleken met de manier waarop de protestbeweging in Hongkong aanvankelijk via gewone regelgeving in toom werd gehouden, voordat de Nationale Veiligheidswet massale arrestaties van advocaten, demonstranten en journalisten mogelijk maakte.
Wat voor een Europees publiek wellicht het meest verontrustend is, is wat de NOS meldt over de extraterritoriale reikwijdte van de wet. Deze stelt gedragingen van personen of organisaties strafbaar – waar ter wereld ze zich ook bevinden – die worden beschouwd als „ondermijnend voor de etnische eenheid en vooruitgang“ of „etnische verdeeldheid zaaiend“. Het artikel haalt de zaak aan van Zhang Yadi, een 23-jarige studente die vorig jaar werd gearresteerd wegens „verdeeldheid zaaien“ nadat zij, tijdens haar studie in Frankrijk, had deelgenomen aan een platform ter bevordering van de Tibetaanse taal. Ze werd aangehouden tijdens een bezoek aan haar ouders in China.
Daarom heeft International Campaign for Tibet Europe in de aanloop naar dit bezoek, samen met een coalitie van Oeigoerse, Mongoolse, Hongkongse en Tibetaanse organisaties, een petitie ingediend bij de Commissie Buitenlandse Zaken van de Tweede Kamer en een ontmoeting gehad met parlementsleden om er bij het parlement op aan te dringen een krachtiger standpunt in te nemen. Zoals we destijds meldden (zie onze eerdere berichtgeving, gebaseerd op het rapport van EU4Tibet over de petitie), vroeg de coalitie het parlement om:
Het NOS-artikel hecht aan elk van deze eisen het nodige gewicht. Een wet die Tibetaanse en Oeigoerse kinderen onderwijs uitsluitend in het Mandarijn oplegt, en die leden van de diaspora zoals Zhang Yadi over de grenzen heen kan volgen, is geen kwestie die Nederland kan afdoen als een voetnoot bij handelsbesprekingen.
We blijven minister Sjoerdsma aansporen om deze wet rechtstreeks bij Chinese functionarissen in Peking en Shanghai aan de orde te stellen, en ervoor te zorgen dat mensenrechtenkwesties in elk officieel verslag van het bezoek worden vermeld en niet worden overschaduwd door commerciële belangen.
Steun de Tibetanen in hun strijd voor vrijheid door hier te doneren!
